Spis treści
Październik i listopad to miesiące, w których chusteczki znikają z domowych szafek wyjątkowo szybko. Katar, kichanie i zatkany nos większość z nas odruchowo zrzuca na karb przeziębienia – za oknem chłodno, a w szkole i w pracy zawsze coś krąży. Tymczasem u części osób jesienny katar nie ma nic wspólnego z wirusami. Jego źródłem bywają alergeny roztoczy kurzu domowego, których w mieszkaniach przybywa właśnie wtedy, gdy rzadziej otwieramy okna. Podpowiadamy, jak je odróżnić.
Skąd się bierze jesienny katar?
Przeziębienie to infekcja wirusowa górnych dróg oddechowych. Najczęściej odpowiadają za nią rinowirusy, choć podobne objawy dają też sezonowe koronawirusy czy adenowirusy.
Alergiczny nieżyt nosa działa inaczej. Układ odpornościowy osoby uczulonej traktuje niegroźne białko jak intruza i wytwarza przeciwko niemu przeciwciała IgE. Przy każdym kolejnym kontakcie uwalnia się histamina, a z nią pojawia się kichanie seriami, wodnisty katar i świąd. Jesienią w domu głównym podejrzanym są roztocze kurzu domowego. Pod koniec lata ich populacja osiąga szczyt, a gdy rusza ogrzewanie, alergeny pochodzące z odchodów i obumarłych roztoczy krążą w suchym, rzadko wymienianym powietrzu.
Czy wiesz, że…
dorosły przechodzi średnio od dwóch do pięciu przeziębień w roku, a dziecko w wieku szkolnym nawet siedem do dziesięciu? Łatwo wtedy przeoczyć, że „kolejna infekcja” jest w rzeczywistości alergią.
Objawy, które pomagają odróżnić alergię od infekcji
Na pierwszy rzut oka obie dolegliwości wyglądają podobnie, ale różnice widać w szczegółach:
- czas trwania – przeziębienie zwykle ustępuje po 7-10 dniach, katar alergiczny utrzymuje się tygodniami, dopóki trwa kontakt z alergenem,
- świąd – swędzenie nosa, podniebienia i oczu to typowy sygnał alergii, przy infekcji zdarza się rzadko,
- wydzielina – w alergii przez cały czas jest wodnista i przejrzysta, przy przeziębieniu po kilku dniach często gęstnieje,
- gorączka i bóle mięśni – towarzyszą infekcji, w alergii nie występują,
- pora dnia – objawy alergii na kurz nasilają się rano po przebudzeniu i słabną po wyjściu z domu.
Żaden z tych sygnałów osobno nie przesądza sprawy – dopiero ich zestawienie i kilka dni obserwacji dają sensowny obraz. Szerzej o tym, jak wyglądają objawy alergii na kurz, piszemy w osobnym poradniku.
Dlaczego jesienią alergia na kurz daje o sobie znać mocniej?
W sezonie grzewczym spędzamy w pomieszczeniach większość doby, rzadziej wietrzymy, a ciepłe powietrze znad kaloryferów unosi drobiny kurzu. Materace i kołdry, z których korzystamy każdej nocy, przez całe lato były dla roztoczy idealnym miejscem do życia. Efekt? Właśnie jesienią do gabinetów alergologicznych trafia wielu pacjentów przekonanych, że od tygodni „nie mogą wyleczyć przeziębienia”.
Dobrym momentem na przygotowanie mieszkania jest okres tuż przed włączeniem ogrzewania – pomaga w tym nasza jesienna checklista alergika. Znaczenie ma też to, jaka temperatura w mieszkaniu jesienią panuje na co dzień.
Katar u dziecka – infekcja czy uczulenie?
Rodzice mają tu najtrudniejsze zadanie. Przedszkolak łapie infekcje seriami, więc przewlekły katar wydaje się normą. Sygnałem ostrzegawczym powinien być katar trwający dłużej niż dwa-trzy tygodnie bez gorączki, częste pocieranie nosa wewnętrzną stroną dłoni, cienie pod oczami, chrapanie i niespokojny sen. To właśnie te pierwsze objawy uczulenia na roztocze u dzieci najczęściej bywają mylone z przeziębieniem. Jeśli do kataru dołącza suchy, napadowy kaszel nasilający się nocą, warto sprawdzić, czy nie jest to kaszel alergiczny.
Kiedy z katarem iść do lekarza?
Wizyty nie warto odkładać, gdy objawy trwają dłużej niż 10-14 dni, wracają co roku o tej samej porze albo pojawia się świszczący oddech czy duszność. Lekarz rodzinny może skierować do alergologa, który wykona testy skórne lub oznaczy swoiste przeciwciała IgE we krwi. Postawienie diagnozy ma znaczenie, bo nieleczona alergia na kurzzwiększa ryzyko rozwoju astmy.
Jak ograniczyć alergeny roztoczy w domu?
Leki łagodzą objawy, ale nie usuwają ich przyczyny. Dlatego leczenie alergii na kurz zawsze idzie w parze ze zmianami w otoczeniu. Pomaga codzienne wietrzenie z krótkim przeciągiem, temperatura w okolicach 20-21°C, wilgotność powietrza na poziomie 40-50% i odkurzacz z filtrem HEPA.
Najtrudniej jest z powierzchniami, których nie da się często wynieść na balkon: materacem, kanapą czy dywanem. Tu sprawdza się Allergoff Spray, który neutralizuje alergeny i skleja drobiny kurzu w cięższe cząstki, usuwane później podczas odkurzania. Produkt działa przez kilka miesięcy, a przy częstym odkurzaniu aplikację powtarzamy mniej więcej raz na 3 miesiące. Po spryskaniu tkanin nie odkurzamy ich przez co najmniej 24 godziny.
Najczęstsze pytania i odpowiedzi
Czy alergia na kurz może powodować gorączkę?
Nie. Podwyższona temperatura wskazuje na infekcję. Alergik bywa zmęczony i niewyspany, ale gorączka nie należy do objawów alergicznego nieżytu nosa.
Czy zielony katar zawsze oznacza infekcję bakteryjną?
Nie. Zmiana koloru wydzieliny to naturalny etap przeziębienia wirusowego i sama w sobie nie świadczy o zakażeniu bakteryjnym. W alergii wydzielina zwykle pozostaje wodnista.
Czy można mieć jednocześnie alergię i przeziębienie?
Tak. Infekcja potrafi nasilić objawy alergiczne, a podrażniona przez alergię śluzówka bywa bardziej wrażliwa. Objawy nakładają się wtedy na siebie i utrzymują dłużej.
Jak szybko słabną objawy alergii po wyjściu z domu?
Często już po krótkim czasie na świeżym powietrzu katar i kichanie wyraźnie się zmniejszają. To prosta wskazówka, że winny może być alergen obecny w mieszkaniu.
Czy Allergoff Spray można stosować w pokoju dziecka?
Tak. Produkt przeszedł testy toksykologiczne i kliniczne, posiada atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH i nie stwarza zagrożenia dla dzieci ani zwierząt domowych. Stosujemy go na tkaniny, nie na skórę, a z powierzchni korzystamy po wyschnięciu.
Źródła
- Heikkinen T, Järvinen A. The common cold. The Lancet, 2003 – https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7112468/
- Eccles R. Understanding the symptoms of the common cold and influenza. The Lancet Infectious Diseases, 2005 – https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16253889/
- Wheatley LM, Togias A. Allergic rhinitis. The New England Journal of Medicine, 2015 – https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25629743/
- Bousquet J, Anto JM, Bachert C i wsp. Allergic rhinitis. Nature Reviews Disease Primers, 2020 – https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33273461/
- Calderón MA, Linneberg A, Kleine-Tebbe J i wsp. Respiratory allergy caused by house dust mites: What do we really know? Journal of Allergy and Clinical Immunology, 2015 – https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25457152/
- Miller JD. The Role of Dust Mites in Allergy. Clinical Reviews in Allergy & Immunology, 2019 – https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29936683/
